આબરૂનો આધાર અને પ્રામાણિકતાના પુરાવા ન માંગો

ઘણા ઉજળા ગણાતા માણસો સૂરજ ડૂબી જતાં

છૂપીને રેશમી ઝૂલ્ફોમાં જઇ પરભારા ઊતરે છે

પરંતુ એમની ટીકા નહીં કરજો કે સદીઓથી

સફેદ આકાશ પરથી રાતનાં અંધારાં ઊતરે છે.

– મરીઝ

 

પોતાને સૌથી પ્રામાણિક, પારદર્શક અને જેવું લાગ્યું તેવું બોલી દેનાર માણસ ગણવાની શેખી સૌ કોઇ કરતા હોય છે. હકીકત, સાવ જૂદી હોય છે. અન્ય માણસો સાથે તો ઠીક પણ પોતાના પરિવારના બેચાર જણ સાથે કે પોતાની પત્ની સાથે (કે પતિ સાથે) પણ નિખાલસ, પેટછૂટી વાતો – કબૂલાત કરનાર જણ મુશ્કેલીથી મળે છે. એક રીતે જૂઓ તો કોઇપણ વ્યક્તિની કોઇ પણ હરકત અક્ષમ્ય હોતી નથી. એક જાણકાર એટલે જ તો કહી ગયા છે, “મૂળભૂત રીતે તો દરેક વ્યક્તિ સારી હોય છે અને સંજોગવશાત એણે કરેલી ભૂલ તો જે તે નબળી ક્ષણની અવળચંડાઇ હોય છે.’’ બીજી રીતે, અથવા ખરી રીતે જૂઓ તો નિખાલસતાનો અભાવ કોઇ પણ સંબંધની ઘોર ખોદે છે. સૂરજ ડૂબી જતાં પારકી રેશમી ઝૂલ્ફોના આશ્રિત થનારનાં હરકત પાપ કહેવાય કે નહીં એની ચર્ચા એક કોરાણે મુકી દઇએ. પોતાના વ્યવસાયમાં, નોકરીમાં, મિત્રોમાં, સમાજમાં કે અન્ય, બધે જ નાનું મોટું પાપ આચરનાર વ્યક્તિની હરકત ઘણી વાર સૂક્ષ્મ હોવા છતાં તેની અસર દૂરગામી હોય છે. માણસના સદનસીબે ચિત્રગુપ્તની ખાતાવહી છેક યમદૂતના દરબારમાં છે. અન્યથા, નાનામોટા દરેક ગુનાની સજા પૃથ્વી માત્ર પર આપવાનું જો ભગવાનને સૂઝે તો સાડાપાંચ અબજની વસતિવાળી આ ધરા પર નિર્દોષ લોક તો આંગળીના વેઢે ગણી શકાય તેટલા માંડ મળે. માણસના બદનસીબે, આવું બધું લખાયેલું વચાતું બહુ હોય છે. પણ જ્યારે તેના આચરણનો સમય આવે ત્યારે ભલભલા લોક પાણીમાં બેસી જતા હોય છે.

17/01/1998, શનિવારના રોજ મુંબઇ સમાચારમાં પ્રસિદ્ધ રણકાર, જેના લેખક સંજય વિ. શાહ છે. તેઓ આ કટાર કલ્પના જોશીના ઉપનામે લખતા હતા.