ન આવડવા કરતા શીખવું વધારે મહત્વનું છે.

અપની મર્ઝી સે કહાં અપને સફર કે હમ થે

રૂખ હવાઓં કા જિધર કા ઉધર કે હમ થે

 

મોટાભાગના માણસો, ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગના, આખું જીવન લઘુતાગ્રંથિથી પીડાતા રહે છે. ઓછી આવડત કે અણઆવડત નહીં પણ માણસનો અસંતોષ અને જાત પ્રત્યેનો અવિશ્વાસ એની લઘુતાગ્રંથિને વિકસાવતો હોય છે. દક્ષિણ આફ્રિકામાં સામાન્ય બૅરિસ્ટર તરીકે કારકિર્દી બનાવવા ગયેલા મોહનદાસ ગાંધી ભારત આવ્યા અને થોડાક દાયકા પછી રાષ્ટ્રપિતાનું પદ પામ્યા. ગાંધીજીના જીવનમાંથી શીખીએ એટલું ઓછું. એ વ્યક્તિને જીવનના સાવ સામાન્ય તબક્કામાં પણ પોતાનામાં ભારોભાર વિશ્વાસ હતો. અને આપણે લોકો? એકાદ સારા ફંક્શનમાં મામુલી પોશાક પહેરીને જઇ ચડીએ ત્યારે આપણે અસહ્ય તાણ અનુભવીએ છીએ. માતૃભાષામાં શિક્ષણ લેનાર યુવાન જ્યારે મારફાડ અંગ્રેજી બોલતા લોકો વચ્ચે પહોંચી જાય છે ત્યારે એ ‘ફસાઇ ગયા’ની લાગણી અનુભવે છે. માણસે પોતાની મર્યાદાઓ સ્વીકારવી જોઇએ અને તો જ કદાચ એ મર્યાદાઓ, ખામીઓ, ઉણપો દૂર કરવાનો માર્ગ મળે. જીવનની એક-એક ક્ષણનો અનુભવ તમારામાં કશુંક ઉમરેતો જાય છે. તમારો તમારી જાતે પ્રત્યેનો વિશ્વાસ અને કોઇનાથી ન અંજાઇ કે ન ગભરાઇ જવાની મનસ્થિતિ તમારી પ્રગતિનો પાયો છે. ‘સૈલાબ’ સિરિયલના ટાઇટલ સોંન્ગના આ શબ્દોમાં જે નિરાશાવાદ છે એ વાંચી (કે સાંભળીને) આ પહેલા કદાચ તમે તમારા જીવનને એની સાથે સરખાવ્યું હતું? જો જવાબ હા હોય તો આવી ભૂલ ફરી ન કરવાનું વચન તમારે પોતાની જાતને આપવાનો શ્રેષ્ઠ સમય આ જ છે.

 

30/01/1998, શુક્રવારના રોજ મુંબઇ સમાચારમાં પ્રસિદ્ધ રણકાર, જેના લેખક સંજય વિ. શાહ છે. તેઓ આ કટાર કલ્પના જોશીના ઉપનામે લખતા હતા.