સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવો, ભાગો નહીં.

પ્રયાણ એટલે શું?

ચાલવા માટે પગ હોવા તે.

અંત એટલે શું?

ફરી શરૂ કરવા કંઇ ન હોવું

અને કોઇ ઇચ્છા ન હોવી તે.

– લૉરા રાઇડિગ

 

ઘણીવાર સમસ્યાઓ બટાલિયનમાં આવતી હોય છે. અસ્ખલિત ગતિએ દોડ્યા કરવું એ વસ્તુ તો જીવનની ગાડીના સ્વભાવમાં છે જ નહીં. આખા વર્ષમાં એક વિદ્યાર્થી વધુમાં વધુ ચાર વાર પરીક્ષા આપતો હોય છે. જીવનની શાળામાં આવું શક્ય નથી. અહીંયા તો રોજ પરીક્ષા છે અને રોજ પાંત્રીસ માર્કની મોકાણ છે. સતત આગળ વધવાનું નામ જીવન છે. સાચ્યું કહેજો, તમારી જિંદગીમાં તમને એવું કેટલીવાર લાગ્યું છે કે હવે તો ગયા, આ મુશ્કેલીમાંથી પાર આવવાની કોઇ શક્યતા જ નથી? અને આશ્ચર્ય, દરેક પરિસ્થિતિને કૂદાવતી તમારી જિંદગી દર વખતે આગળ વધતી રહી છે. હવેથી, જીવનની આગામી તકલીફો વખતે, યાદ રાખજો કે જેમ દર વખતે કોઇક અજાણી દિશામાંથી રસ્તો ખુલ્યો છે તેમ આ વખતે પણ રસ્તો નીકળવાનો છે. મગજ પર બરફની પાંચ-દસ લાદી કાયમ માટે મૂકી દો. આનો સીધો લાભ એ થશે કે સમસ્યા વહેલી પોબારા ગણી જશે. ફરી શરૂ કરવા કંઇ ન હોવું એ, કોઇ ઇચ્છા ન હોવી એ સત્ય તો જીવનની સાવ છેલ્લી ક્ષણ માટે સાચવી રાખવાનું હોય છે. લૉરા રાઇડિગની આ કવિતામાં આગળ આવી કઇક પંક્તિ છેઃ અને જનમવું એટલે શું?, જાતશત્રુ પાસેથી અશક્યનો મુકાબલો કરતાં શીખવું તે.

05/02/1998, ગુરુવારના રોજ મુંબઇ સમાચારમાં પ્રસિદ્ધ રણકાર, જેના લેખક સંજય વિ. શાહ છે. તેઓ આ કટાર કલ્પના જોશીના ઉપનામે લખતા હતા.